It’s all about the people, stupid!

Er is de laatste week nogal wat geschreven en gezegd over de sociale media. Toen we vorige week live de verslaggeving rond de verdwijning en het overlijden van Steve Stevaert konden volgen, gevolgd door tonnen bagger op Twitter, was voor velen de maat vol.

Voormalig hoofdredacteur van tijdschrift Story, Thomas Siffer (@TSiffer) oogstte bijzonder veel bijval met deze verontwaardigde tweet, waarbij hij overwoog Twitter te verlaten

Schermafbeelding 2015-04-08 om 09.23.37

Hij had natuurlijk gelijk. Er is die 2de april gigantisch veel geschreven (en gezegd!) dat eigenlijk te grof voor woorden was. Veel waar velen onder ons nog het schaamrood op de wangen van krijgen als we er terug naar gaan kijken (absoluut vermijden: opzoeken #SteveStevaert op Twitter)

De nieuwe song “Carmen” van Stromae (@Stromae) had op geen beter moment kunnen gelanceerd zijn. Daarin bezingt het Belgisch muzikale wonder hoe Twitter een veelvraat-monster is geworden dat ervoor zorgt dat we verglijden in louter nog een streven naar meer volgers. Dat hij het medium zelf keihard nodig heeft en gebruikt om inhoud te delen, laat hij even wijselijk weg 😉

Alleen blijft de vraag: who’s to blame? Wiens schuld is het dat zoveel nonsens online gegooid wordt? En is het allemaal zo nieuw? Is roddelen iets wat door sociale media gebeurt?

Auteur en reclame-man Guillaume Van Der Stighelen (@GuillaumeVDS) nuanceert. Er is altijd achterklap, slecht spreken, roddelen, … geweest – de sociale media maken alleen veel zichtbaarder wat wij écht over elkaar zeggen.

Schermafbeelding 2015-04-08 om 09.31.07

Uiteraard is het bereik en de snelle verspreiding van de berichten iets wat we wel aan sociale media kunnen toeschrijven – maar het gaat wel om ons als mensen die er iets op zetten. Het afschuiven op het medium zelf is hier net iets te makkelijk.

Sara Jane Deputter (@SJDeputter), conversation manager bij FOD Finanicën en dinobuster van het eerste uur, schreef hierover de dag na het overlijden van Stevaert een heel interessante blog: “Samen met Stevaert stierven de sociale media”. Niet de sociale media als medium moeten ter discussie staan. Sociale media zijn en blijven enkel een instrument. Een communicatiemiddel. Niet meer maar ook niet minder.

Laat één ding duidelijk zijn: hoe wij deze sociale media hanteren, daar zijn en blijven wij als mensen wél zelf verantwoordelijk voor.

Alleen… daar wringt het schoentje. Anno 2015 zijn héél veel mensen online actief die nooit enige uitleg over het medium gekregen hebben, en dit doen zonder na te denken over de gevolgen. Al doende leert men, zeker?

De sociale media zijn bovendien zo intuïtief en makkelijk te hanteren, dat veel uitleg ook niet nodig is. De meesten mensen kunnen tegenwoordig wel zo goed met de laptop / tablet / computer / smartphone om dat ze in staat zijn om “iets” op Twitter, Facebook, LinkedIn, … te plaatsen.

En toch… over de inhoud, over wat gepast is en wat niet online, daar horen we niets over. Een hele generatie gebruikers begeeft zich momenteel online zonder énige notie “mediawijsheid“. Onder het mom van “recht op vrije meningsuiting” wordt de grootste nonsens online gegooid – met een snelheid waarmee menig hardlopers jaloers op zouden zijn. Maar is dat recht wel zo absoluut wanneer het puur om beledigen van medemensen gaat? Want dat lijken we massaal te vergeten: we zijn over andere mensen bezig. Die ook allemaal omringd worden door ouders, broers/zussen, kinderen, vrienden en familie. Het is niet omdat iets online gezegd wordt, dat het niet kwetsend kan zijn. Integendeel. De anonimiteit en snelheid van deze media lijkt het ook te ont-menselijken. “Het is niet zo bedoeld” is dan de meest gehoorde uitleg.

Ja, we hebben meer dan ooit nood als samenleving aan een soort “online etiquette” – die eigenlijk zo evident lijkt dat het zelfs jammer is dat we het erover moeten hebben. De realiteit gebiedt mij echter in te zien dat de weg ernaartoe nog lang is.

Nochtans is het simpel… Want beeld je nu eens in…

Wat als… we voortaan bij elk berichtje dat we online willen zetten, onszelf de volgende twee simpele vragen zouden stellen:

  • Is dit iets wat ik ook face-to-face en luidop aan de betrokkene zou durven zeggen?
  • Is dit iets waarvan ik het niet erg zou vinden moesten mijn partner, kinderen of zelfs… moeder… het mij horen zeggen?

En wat als we enkel nog berichtjes die aan deze criteria voldeden, online zouden zetten? Volgens mij zouden we zo al heel wat miserie vermijden.

Vorige week zag ik toevallig de TED-talk van Monica Lewinsky. Als prille twintiger kreeg zij zowat de hele wereld over haar, naar aanleiding van haar relatie met toenmalige president van de Verenigde Staten, Bill Clinton. Dat er ze er nog is en haar verhaal nog kan na-vertellen, lijkt mij bij het goed luisteren naar haar verhaal werkelijk een klein mirakel. Toch is ze nu een straffe madam die als spreekbuis fungeert voor verschillende organisaties die online pestgedrag aanpakken. Haar bottom line:

“we need to have more compassion and empathy – online and offline”

Neen… Het gaat niet enkel om de sociale media op zich, maar om alles wat we online doen. Voor wie eens door de grond wil zakken van plaatsvervangende schaamte, kan ik ook de commentaar-velden op artikels van de nieuwssites aanraden. En beeld je in dat nog maar 1% van die commentaren over jouzelf zou gaan. Of over iemand die je graag ziet… Hallucinant.

Ja, we hebben dringend nood aan wat meer etiquette en gedragsregels online. We moeten terug beseffen dat we als mens online gedrag stellen dat effect heeft op anderen. Dat bewustzijn moet een collectief bewustzijn worden. Een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van ons allemaal. Niet enkel een verantwoordelijkheid om het zelf te doen, maar om elk in onze eigen omgeving elkaar ook aan te spreken wanneer je iets ziet wat er echt over gaat.

Laat ons geen zwijgende massa zijn maar zelf gewoon mee nadenken over hoe we allemaal samen ons beter kunnen gedragen. Niet om elkaar met de vinger te wijzen en een verklik-cultuur te creëeren. Wel om samen te zorgen dat de sociale media niet het kind wordt dat met het badwater wordt weggegooid. Want sociale media hadden als doel om mensen met elkaar te verbinden. Laat ze dat dan vooral ook doen, in plaats van met modder naar elkaar te gooien.

En om te eindigen… een kleine wijsheid die mijn oma vroeger altijd zei… Ze geldt volgens mij nog steeds…

“Als je niets liefs kunt zeggen, zeg je beter niets…”

Het gaat allemaal om mensen. It’s all about the people, stupid!*

* met kleine verwijzing naar “It’s the economy, stupid!” (Bill Clinton)

6 gedachtes over “It’s all about the people, stupid!

  1. Thomas De Spiegelaere zegt:

    Fijne blog, Elke. Ik blijf wel met een wrang gevoel zitten. De verdediging: het zijn niet de voorwerpen die slechte dingen, maar het zijn de mensen, is een idioom dat door de wapenlobby (NRA) steeds gebruikt wordt om strengere regelgeving tegen wapengebruik tegen te houden. Hun motto klinkt heel vertrouwd: “Guns don’t kill people, people kill people”.

    Social media zijn tot nader order nog niet zo dodelijk als revolvers en geweren (hoewel het fenomeen van cyberpesten tot dramatische gevolgen kan leiden), maar toch is er een equivalentie. Geef de tools in handen van mensen die er niet mee kunnen omgaan en je kan catastrofes zien gebeuren. Het lijkt een evidentie en het zou eigenlijk al standaard in iedere opleiding en iedere school moeten gebeuren, maar cursussen mediawijsheid zijn naar mijn gevoel “long over due”.

    It’s all about the people? Misschien, maar de specifieke aard van de tools mogen niet zomaar vergeten worden. In de haast om de verdediging op te nemen van de nieuwe communicatiekanalen durven we al eens vergeten dat een deel van de problematiek wel degelijk in de aard van de communicatie via deze socmed zit. Een effectieve mediaopleiding kan alleen maar gerealiseerd worden als ook de ambassadeurs van deze nieuwe kanalen (waar ik mezelf toe reken) dit onder ogen zien. Anonimiteit, reactiviteit, interactie, vrijheid van meningsuiting vragen een speciale vorm van respect. Een hele uitdaging!

    • Nancy De Vogelaere zegt:

      Thomas, niet erg 🙂 Elke, Nancy, Eén pot nat 🙂 Uiteraard heb je gelijk. Degene die het gebruiken moeten toch voldoende wegwijs gemaakt worden & om echt ambassadeurs in organisaties te krijgen, moet je als organisatie mee je verantwoordelijkheid opnemen. Ik zegde in deze blog dat er enkel tweetal regeltjes in acht moeten genomen worden – alleen is het in realiteit niet zo makkelijk als het lijkt. Daarom zal ik in een volgende blog wat dieper ingaan op hoe je dat als organisatie kan aanpakken… 🙂

      • Thomas De Spiegelaere zegt:

        De organisatie heeft daar een rol in te spelen, al is het maar om zijn eigen on line reputatie (die meer en meer vermengd wordt met de IRL reputatie, zoals de case van prof. Elias duidelijk maakt) te vrijwaren. Een Britse gemeente heb ik ooit eens zijn policy zijn uitleggen op 1 slide met 1 zin: “Don’t be stupid”… In de meeste gevallen volstaat dit “gezonde verstand”…

        De individuele verantwoordelijkheid is daarnaast minstens even belangrijk, maar die individuele verantwoordelijkheid kan maar ten volle worden opgenomen op een moment dat iedereen zoveel mogelijk de elementaire spelregels van on line communicatie heeft meegekregen. Je kan een individuele chauffeur aanspreken op zijn verkeersovertreding omdat hij een rijbewijs heeft en geacht wordt (op zijn minst de meest courante) regels te kennen. De individuele tweep zou een gelijkaardige aansprakelijkheid moeten hebben. Niet dat ik pleit voor een tweetbewijs alvorens je een account mag openen, maar eerder een vak “mediawijsheid” in het onderwijs, sensibilisering van ouders (en organisaties) over social mediagebruik, …

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s